Brexit, TTIP en vluchtelingen: bananenschillen voor de EU in 2016

Brexit, TTIP en vluchtelingen: bananenschillen voor de EU in 2016

337
0
DELEN
TTIP

Krijgen we een Brexit, zwicht Europa onder de druk van de vluchtelingenstroom of gooit het GeenPeil-referendum roet in het Europese eten? Sinds vandaag is Nederland voorzitter van de Raad van de Europese Unie, maar of dat een succesverhaal wordt is maar zeer de vraag.

Als voorzitter moet Nederland het voortouw nemen in vrijwel alle belangrijke Europese onderhandelingen en als bemiddelaar tussen de lidstaten optreden in de Europese hoofdpijndossiers. Wat zijn de belangrijkste thema’s in de EU in 2016, en wat zijn de problemen?

Sidderen voor de kiezer – Brexit
In Europa wordt met gepaste zenuwen uitgekeken naar het Britse referendum over het verlaten van de Europese Unie. Voordat de bevolking wordt geraadpleegd wil het VK eerst onderhandelen over nieuwe voorwaarden voor het lidmaatschap. Premier Cameron heeft eerder al een aantal eisen op tafel gelegd. Als de EU en het Verenigd Koninkrijk tot een akkoord komen hierover, zal Cameron campagne voeren tegen een Brexit.

  • De Britten eisen dat de macht van de Eurogroep -de club van landen die de Euro hebben ingevoerd- wordt ingeperkt, als het gaat om beslissingen over de interne markt. De 19 Eurolanden kunnen gezamenlijk ieder voorstel er doorheen drukken, ook als de niet-eurolanden (zoals het VK) het daar niet mee eens zijn. Cameron wil een ‘noodrem’-optie, waarmee onderhandelingen tijdelijk stop gezet kunnen worden.
  • Minder bureaucratie en meer concurrentie. De Britten willen dat ‘onnodige’ regels voor het bedrijfsleven worden geschrapt en dat de interne markt verruimd wordt. Dat betekent dat het makkelijker wordt voor bedrijven om over de grens te opereren.
  • Minder politieke integratie. Cameron wil dat de ‘ever closer union’ (steeds hechtere unie) een halt toegeroepen wordt. Dat komt erop neer dat het VK minder soevereiniteit wil kwijtraken aan de EU.
  • Geen sociale zekerheid voor immigranten. Als het aan de Britse premier ligt hebben immigranten uit de EU de eerste vier jaar in ieder geval geen recht op uitkeringen van de staat. Daarmee hoopt hij het minder aantrekkelijk te maken voor bijvoorbeeld Poolse immigranten om naar het VK te komen.

In Europa gaat men ervan uit dat de eerste drie eisen geen onoverkomelijke problemen gaan opleveren. Waarschijnlijk zal een akkoord hierover relatief makkelijk tot stand komen. Vooral de laatste eis van Cameron is controversieel. Met name Oost-Europese landen zijn hier verbolgen over. Het voorstel wordt gezien als discriminerend en druist in tegen het vrije verkeer van personen in de EU.

De Nederlandse regering stelt in een brief dat het lastig is om te overzien wat precies de rol zal worden van Nederland in dit dossier. De onderhandelingen worden waarschijnlijk voornamelijk op het allerhoogste niveau gevoerd door de Europese regeringsleiders, onder voorzitterschap van Donald Tusk. Pas als er een onderhandelingsresultaat is (of juist niet) maakt de Britse regering bekend wanneer het referendum zal plaatsvinden. Voorlopig lijkt een meerderheid van de bevolking tegen een Brexit.

Sidderen voor de kiezer – GeenPeil
Op 6 maart gaat Nederland naar de stembus. In een referendum mag het volk zich uitspreken voor of tegen het gesloten associatieverdrag met Oekraïne. In zo’n verdrag worden vooral afspraken gemaakt over vergaande economische samenwerking. Veel mensen zien zo’n overeenkomst als het ‘voorportaal’ van de EU. Tegenstanders zijn dan ook bang dat op deze manier weer een nieuw land de Unie in wordt gesmokkeld. Het verdrag, dat nog niet is ondertekend door Nederland, is vandaag wel al voorwaardelijk van kracht geworden. Dat betekent bijvoorbeeld dat de importheffingen tussen de EU en Oekraïne vanaf vandaag al bijna geheel worden afgeschaft. Daarmee wordt alvast voorgesorteerd op de daadwerkelijke inwerkingtreding van het verdrag.

De grote vraag is wat er gaat gebeuren als de Nederlandse kiezer tegenstemt. Officieel is het referendum niet bindend, maar een duidelijk oordeel van de kiezer zal ook lastig te negeren zijn. Het alternatief is dat Nederland, als voorzitter, een reeds gemaakte afspraak onderuit moet gaan halen. Ook dat zal niet eenvoudig worden. Als Nederland ‘nee’ stemt lijkt pijnlijk gezichtsverlies dus onafwendbaar.

Alles voor de handel – TTIP
De kritiek op het voorgenomen handelsverdrag tussen de EU en de VS is het afgelopen jaar behoorlijk toegenomen. Veel partijen vrezen dat TTIP negatieve gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de voedselveiligheid en de gezondheidszorg, omdat Amerikaanse bedrijven ongelimiteerde toegang krijgen tot de Europese markt. Zij mogen dan ook zonder restricties de producten die zij in Amerika verkopen in Europa aan de man brengen.

Maar het grootste struikelblok in TTIP lijkt het arbitragehof (ISDS) te zijn. In het oorspronkelijke plan was een clausule opgenomen die het mogelijk maakt voor buitenlandse investeerders om staten met miljardenclaims om de oren te slaan als zij benadeeld worden wanneer nationale wetgeving (tussentijds) wordt veranderd. De ‘arbiters’ die hierover moeten oordelen zijn geen onafhankelijke rechters, maar commerciële advocaten. Intussen is ook de EU ervan overtuigd dat dit niet door de beugel kan, maar er moet gezocht worden naar een alternatief.

De onderhandelingen (met de lidstaten en de VS) hierover worden de komende maanden gevoerd, en hierin zal Nederland dus ook een belangrijke rol moeten spelen. En er is haast bij geboden: als het aan de verdragspartners ligt wordt er nog dit jaar een akkoord bereikt, voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november.

Grenzen onder druk – Vluchtelingen
Alle andere uitdagingen voor Europa verbleken bijna bij het grootste hoofdpijndossier: de duizenden vluchtelingen die dagelijks voet aan wal zetten op Europese bodem. In Brussel wordt naarstig gezocht naar een oplossing waar alle lidstaten mee kunnen leven.

Steeds meer landen dreigen weer grenscontroles in te gaan voeren, om zo de stroom aan vluchtelingen te kunnen indammen. Vooral in Noordwest-Europa heerst bezorgdheid over dat veel vluchtelingen die aankomen in Griekenland of Italië zonder problemen kunnen doorreizen naar deze (rijkere) landen. Zelfs in het Nederlandse kabinet zou er worden gesproken over een mini-Schengen. Dat zou betekenen dat we bijvoorbeeld samen met de Benelux, Duitsland en Oostenrijk een kleine zone vormen waar mensen nog vrij kunnen reizen. De buitengrenzen zouden dan weer bewaakt worden.

Dit ligt bijzonder gevoelig in Europa, omdat het vrije verkeer van goederen en personen één van de fundamenten is van de Unie.

Ondertussen zit er nog altijd maar weinig beweging in de herverdeling van vluchtelingen die al in de EU zijn, en onder slechte omstandigheden moeten verblijven. In september werden de regeringsleiders het al met elkaar eens dat er zo snel mogelijk 160.000 vluchtelingen moeten worden herverdeeld over de EU. Maar hoe dat in zijn werk moet gaan, daarover zijn geen bindende afspraken gemaakt.

Veel landen willen geen bindende toezeggingen doen over hoeveel van deze vluchtelingen zij vrijwillig willen opvangen. Hierover zal de komende maanden dan ook flink gesteggeld moeten worden. Het zou een grote opsteker zijn als er onder Nederlandse leiding een akkoord wordt bereikt over deze zaak.

[Totaal: 3    Gemiddelde: 3.7/5]

Reacties

Reacties

LAAT EEN REACTIE ACHTER

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *